<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article
PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN"
       "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.3/JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" article-type="review-article" dtd-version="1.3" xml:lang="tr">
 <front>
  <journal-meta>
   <journal-id journal-id-type="publisher-id">IOD</journal-id>
   <journal-title-group>
    <journal-title>Isparta Okulu Dergisi</journal-title>
   </journal-title-group>
   <issn pub-type="epub">2791-6367</issn>
   <publisher>
    <publisher-name>Süleyman Demirel Üniversitesi</publisher-name>
   </publisher>
  </journal-meta>
  <article-meta>
   <article-id pub-id-type="doi">10.68313/iod.2026.6.1.161</article-id>
   <article-categories>
    <subj-group subj-group-type="heading">
     <subject>Kavramsal Derleme</subject>
    </subj-group>
   </article-categories>
   <title-group>
    <article-title>Sağlık Hizmetlerinde Lindy Etkisi: Kavramsal Bir Değerlendirme</article-title>
    <trans-title-group xml:lang="en">
     <trans-title>The Lindy Effect in Healthcare Services: A Conceptual Review</trans-title>
    </trans-title-group>
   </title-group>
   <contrib-group>
    <contrib contrib-type="author" corresp="yes">
     <contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-2805-1921</contrib-id>
     <name>
      <surname>ATALAY ÇEKİM</surname>
      <given-names>Havva Nur</given-names>
     </name>
     <xref ref-type="aff" rid="aff1"/>
    </contrib>
   </contrib-group>
   <aff id="aff1">
    <institution-wrap>
     <institution>Bandırma Onyedi Eylül University</institution>
    </institution-wrap>
   </aff>
   <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
    <day>06</day>
    <month>11</month>
    <year>2026</year>
   </pub-date>
   <volume>6</volume>
   <issue>1</issue>
   <fpage>33</fpage>
   <lpage>44</lpage>
   <history>
    <date date-type="received">
     <day>26</day>
     <month>10</month>
     <year>2026</year>
    </date>
    <date date-type="accepted">
     <day>14</day>
     <month>11</month>
     <year>2026</year>
    </date>
   </history>
   <permissions>
    <copyright-year>2026</copyright-year>
    <license xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/">
     <license-p>CC BY-NC 4.0</license-p>
    </license>
   </permissions>
   <abstract xml:lang="tr">
    <p>Lindy Etkisi, olguların geçmişteki varlık sürelerinin gelecekteki devamlılıkları hakkında bilgi taşıyabileceğini öne süren olasılıksal bir yaklaşımdır. Bu derlemede, Lindy Etkisi’nin kavramsal temellerinin açıklanması ve sağlık hizmetlerinin örgütsel, yönetsel ve teknolojik boyutlarında yorumlanabilirliğinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Kavramsal derleme kapsamında Lindy Etkisi, uygulama bilimi, sürdürülebilirlik, örgütsel rutinler, yol bağımlılığı, teknolojinin benimsenmesi ve düşük değerli bakım literatürü tematik olarak sentezlenmiştir. Bulgular, sağlık hizmetlerinde sürekliliğin yalnızca kanıtlanmış yararlarla açıklanamayacağını göstermektedir. Kurumsal öğrenme ve uyum sağlama süreçleri devamlılığı desteklerken altyapı yatırımları, mesleki normlar, düzenlemeler ve değişim maliyetleri de mevcut uygulamaların sürmesine neden olabilmektedir. Bu nedenle uzun ömürlülük, bir uygulamanın gelecekteki devamlılığını öngörmede yararlı bir ipucu sunabilmekte ancak güvenlilik, etkililik, eşitlik ve maliyet etkililik açısından yeterli kanıt oluşturmamaktadır. Özellikle uzun süredir kullanılan uygulamaların korunması veya sonlandırılması kararlarında, yarar ve zararların yanı sıra alternatiflerin değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Sonuç olarak sağlık yöneticilerinin tarihsel sürekliliği bağlamsal bir gösterge olarak değerlendirmesi, kararlarını güncel bilimsel kanıtlar, hasta gereksinimleri ve sağlık sisteminin değişen koşulları doğrultusunda vermesi önerilmektedir.</p>
   </abstract>
   <trans-abstract xml:lang="en">
    <p>The Lindy Effect is a probabilistic concept suggesting that the length of time something has existed may offer insights into its future persistence. This review aims to examine the conceptual foundations of the Lindy Effect and explore its relevance to the organizational, managerial, and technological dimensions of healthcare services. Drawing on a conceptual review approach, the study synthesizes literature on the Lindy Effect, implementation science, sustainability, organizational routines, path dependence, technology adoption, and low-value care. The findings suggest that the persistence of healthcare practices cannot be attributed solely to their demonstrated benefits. Although organizational learning and adaptation may contribute to their continued use, infrastructure investments, professional norms, regulatory requirements, and the costs of change may also reinforce their persistence. Thus, while longevity may provide a useful indication of future persistence, it does not necessarily imply safety, effectiveness, equity, or cost-effectiveness. Decisions about maintaining or discontinuing longstanding practices should therefore consider their benefits, potential harms, and available alternatives. Healthcare managers are encouraged to view historical continuity as a contextual indicator while grounding their decisions in current scientific evidence, patient needs, and evolving healthcare conditions.</p>
   </trans-abstract>
   <kwd-group xml:lang="tr">
    <kwd>Lindy etkisi</kwd>
    <kwd>Sağlık hizmetleri</kwd>
    <kwd>Sağlık yönetimi</kwd>
    <kwd>Kurumsal süreklilik</kwd>
    <kwd>Kanıta dayalı uygulama</kwd>
   </kwd-group>
   <kwd-group xml:lang="en">
    <kwd>Lindy effect</kwd>
    <kwd>Healthcare services</kwd>
    <kwd>Healthcare management</kwd>
    <kwd>Institutional continuity</kwd>
    <kwd>Evidence-based practice</kwd>
   </kwd-group>
  </article-meta>
 </front>
 <body>
  <sec>
   <title><bold>Giriş</bold></title>
   <p>Lindy Etkisi, zaman içinde varlığını koruyan belirli düşünce, eser ve teknolojilerin, geçmişteki varlık süreleri uzadıkça gelecekte de varlıklarını sürdürmelerine ilişkin beklenen sürenin artabileceğini ifade eden bir yaklaşımdır (Binnemans ve Jones, 2025; Eliazar, 2017). Bu yaklaşım, zamanın geçmesini yalnızca yaşlanma ve tükenmeyle ilişkilendirmek yerine, belirli varlık gruplarında beklenen kalan yaşam süresinin uzamasıyla birlikte ele almaktadır (Eliazar, 2017). Bu bakış açısında geçmişte varlığını koruyabilmiş olmak, gelecekteki sürekliliği değerlendirmede dikkate alınabilecek bir bilgi sunmaktadır. Bununla birlikte, bu bilginin öngörü değeri, incelenen varlıkların özelliklerine ve sürekliliği ortaya çıkaran olasılıksal mekanizmalara bağlıdır (Ord, 2023). Böylece Lindy Etkisi, yeniliklerin ortaya çıkışı kadar mevcut olanın kalıcılığının da açıklanması gerektiğine dikkat çekmektedir. Bu yaklaşımın kurumsal uygulamalar açısından ele alınması, sürekliliğin korunması ile değişime uyum sağlanmasının birlikte önem taşıdığı alanlarda anlamlı bir tartışma zemini sunmaktadır.</p>
   <p>Sağlık hizmetleri tarihsel bakımdan süreklilik gerektiren, fakat aynı ölçüde yeniliklere adapte olarak değişmeye zorlanan bir kurumsal alandır. Bir hastane bakımın kesintiye uğramamasını, görevlerin öngörülebilir biçimde yürütülmesini ve hasta güvenliğinin korunmasını sağlamak zorundadır. Diğer yandan yeni kanıtların, teknolojilerin ve toplumsal beklentilerin kurulu düzeni değiştirmesine de açık olmalıdır. Bu nedenle sağlık yönetimindeki temel mesele yalnızca hangi yeniliğin benimsenmesi gerektiği değildir. En az bunun kadar önemli ikinci mesele, mevcut olanın neden sürdüğü ve sürdürülmeyi hak edip etmediğinin belirlenmesidir (Braithwaite, Churruca, Long, Ellis ve Herkes, 2018; Greenhalgh, Robert, Macfarlane, Bate ve Kyriakidou, 2004). Uygulamaların ömrü sağlık kuruluşlarında birbirinden farklı örüntüler izlemektedir. Bazı hizmet süreçleri uzun yıllar boyunca işlevlerini korumakta, bazıları değişerek devam etmekte, bazıları ise yeni kanıtlarla yerini başka uygulamalara bırakabilmektedir. Sağlık sistemleri araştırmaları bu olguları sürdürülebilirlik, rutinleşme, kurumsallaşma, yeniliklerin yayılımı ve uygulamadan kaldırma gibi kavramlarla incelemiştir (Niven vd., 2015; Scheirer ve Dearing, 2011; Wiltsey Stirman vd., 2012). Buna karşılık bir olgunun bugüne kadar hayatta kalmış olmasının gelecekteki yaşam süresine ilişkin ne ifade ettiği sorusu, daha özel bir olasılıksal bakış açısını gerektirmektedir. Lindy Etkisi tam da bu sorudan hareket etmektedir (Binnemans ve Jones, 2025). Özellikle sağlık hizmetlerinde etkililiğin bilimsel değerlendirmelerle belirlenmesi gerektiğinden, süre ile değer arasındaki ilişkinin dikkatle kurulması gerekmektedir. Sağlık hizmetlerinde bir uygulamanın uzun zamandır kullanılıyor olması, kurumsal güvenilirliğin işareti olabileceği gibi değişimin önündeki görünmez engellerin sonucu da olabilmektedir. Mevcut bir bilgi sisteminin uzun süre kullanılması, iş akışına uyum sağlamış olduğuna işaret edebilirken aynı sistemin devamı, değiştirme maliyetinin yüksek oluşundan da kaynaklanabilir. Benzer biçimde, bir hastanede yıllardır kullanılan nöbet planlama yönteminin devamlılığı, hizmetin kesintisiz yürütülmesine katkısını yansıtabileceği gibi çalışanların alışkanlıklarından ve alternatif bir düzene geçişin güçlüğünden de kaynaklanabilmektedir. İki durum da gözlenen süreklilikle bağdaşmaktadır, ancak birinin performans bakımından diğerine üstün olduğu yalnızca kullanım süresinden çıkarılamamaktadır (Damschroder vd., 2009; Greenhalgh vd., 2017). Bu çalışmanın amacı, Lindy Etkisi’nin kuramsal mantığını eleştirel biçimde açıklayarak sağlık hizmetleri organizasyonu, yerleşik uygulamalar, sağlık teknolojileri ve yönetsel kararlar bakımından ne ölçüde anlamlı bir inceleme perspektifi olabileceğini değerlendirmektir. Çalışmanın özgün katkısı, gelecekte de sürme olasılığı ile sürdürülmesi gereken değerli uygulama arasındaki ayrımı görünür kılmasıdır.</p>
  </sec>
  <sec>
   <title><bold>Yöntem</bold></title>
   <p>Bu makale, kuramsal bir kavramın sağlık hizmetlerine aktarılma koşullarını ele alan nitel bir kavramsal derlemedir (conceptual review). Kavramsal derlemede amaç literatürdeki bir teorinin kavramsal ilişkilerini incelemektir. Bu nedenle çalışmada kullanılan sentez yöntemi, kavramı literatüre dayanarak tanımlama, karşılaştırma ve bağlamsal olarak yorumlama mantığına dayanmaktadır (Jaakkola, 2020; Snyder, 2019). Kaynak kümesi, Lindy Etkisi’nin temel olasılıksal tartışmalarını temsil eden çalışmalarla sağlık hizmetlerinde sürdürülebilirlik, örgütsel rutinler, yol bağımlılığı, kurumsal mantıklar, uygulama bilimi, teknolojinin benimsenmesi ve düşük değerli bakımın terk edilmesine ilişkin bilimsel yayınlardan oluşmaktadır. Çalışmada, yalnızca önceki görüşlerin tekrarlanması yerine Lindy Etkisi teorisinin sağlık hizmetlerindeki yerini değerlendirmek hedeflenmiştir. Çalışmanın bulgular bölümü şu üç soruya göre yapılandırılmıştır: (i) geçmişte uzun süre var olmak, gelecekteki devamlılığa ilişkin ne söylemektedir, (ii) sağlık hizmetlerinde sürekliliği hangi kurumsal ve yönetsel süreçler üretebilmektedir, (iii) bir uygulamanın sürme olasılığı ile devam etmesinin arzu edilirliği sağlık hizmetlerinde nasıl ayrılmaktadır? Çalışma, bu soruları daha önce yayımlanmış araştırmaların ortaya koyduğu mekanizmalarla tartışan yorumlayıcı bir sentez niteliğindedir. Metindeki sağlık yönetimi örnekleri, aksi ayrıca belirtilmedikçe, doğrudan Lindy Etkisi testi değil kavramsal değerlendirme örnekleri olarak ele alınmıştır.</p>
  </sec>
  <sec>
   <title><bold>Bulgular</bold></title>
   <p>Bu bölümde Lindy Etkisi, sağlık hizmetlerinde kurumsal sürekliliği açıklamaya yardımcı olan ilişkili kavramlarla birlikte ele alınmış, söz konusu kavramların benzer ve farklı yönleri değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda Tablo 1’de Lindy Etkisi, yol bağımlılığı, örgütsel rutinler, sürdürülebilirlik ve uygulamadan kaldırma kavramları temel soruları ve sağlık hizmetlerindeki kullanım sınırları bakımından karşılaştırılmıştır. </p>
   <p><bold>Tablo 1. </bold>Lindy Etkisi ile ilişkili kavramların analitik ayrımı</p>
   <table-wrap>
    <table>
     <tr>
      <td><bold>Kavram</bold></td>
      <td><bold>Temel soru</bold></td>
      <td><bold>Sağlık hizmetlerindeki kullanım sınırı</bold></td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Lindy Etkisi</td>
      <td>Geçmiş yaşam süresi kalan süre beklentisiyle ilişkili midir?</td>
      <td>Öngörü, klinik değer ölçümü değildir.</td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Yol bağımlılığı</td>
      <td>Geçmiş tercihler gelecekteki seçenekleri nasıl sınırlar?</td>
      <td>Kalıcılığın nedensel mekanizmasını açıklar; süre yasası değildir.</td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Örgütsel rutin</td>
      <td>Tekrarlanan işler istikrarı ve değişimi nasıl üretir?</td>
      <td>Aynı isim altındaki süreçler zamanla değişebilir.</td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Sürdürülebilirlik</td>
      <td>Yararlı program sonuçları ve faaliyetleri devam ediyor mu?</td>
      <td>Faaliyetin sürmesi tek başına başarı sayılmaz.</td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Uygulamadan kaldırma</td>
      <td>Düşük değerli bakım nasıl azaltılır ya da terk edilir?</td>
      <td>Eski uygulama zarar üretiyorsa süreklilik erdem değildir.</td>
     </tr>
    </table>
   </table-wrap>
   <p>Tablo 1’de verilen kavramlar, sağlık hizmetlerinde uzun ömürlülüğün yalnızca bir uygulamanın varlığını sürdürmesi üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır. İzleyen alt başlıklarda, tabloda yer alan kavramlar kuramsal temelleri ve sağlık hizmetlerindeki yansımaları açısından ayrıntılı olarak incelenmiştir.</p>
  </sec>
  <sec>
   <title><bold>Lindy Etkisi: Yaş, Kalan Süre ve Koşullu Beklenti</bold></title>
   <p>Lindy Etkisi, yaşlanma ile beklenen kalan yaşam süresi arasındaki ilişkinin her varlık grubu için aynı yönde gerçekleşmeyebileceğini ortaya koymaktadır. Eliazar (2017), bazı varlıkların yaşı arttıkça beklenen kalan yaşam sürelerinin azalmak yerine artabildiğini matematiksel olarak ele almaktadır. Bu yaklaşım, özellikle teknoloji ve uygulamaların uzun dönemli varlığını sürdürme örüntülerinin incelenmesine de kuramsal bir temel sunmaktadır (Binnemans ve Jones, 2025). Bununla birlikte, bir uygulamanın uzun süre varlığını sürdürmesi, söz konusu uygulamanın işlevsel açıdan üstün veya bilimsel bakımdan daha geçerli olduğunu tek başına göstermemektedir. Lindy Etkisi'nin temelinde, belirli bir süre varlığını sürdürmüş olan bir varlığın beklenen kalan yaşam süresinin değerlendirilmesi bulunmaktadır (Eliazar, 2017). Bu tür değerlendirmelerde başlangıç zamanının, sona erme olayının ve gözlem süresinin açık biçimde tanımlanması önem taşımaktadır (Andersen vd., 2021). Sağlık uygulamalarının zaman içerisinde değişime uğraması veya farklı biçimlerde sürdürülmesi ise uygulamanın sürekliliğinin nasıl tanımlanacağına ilişkin metodolojik sorunlar ortaya çıkarabilmektedir.</p>
   <p>Lindy Etkisi, geçmişteki varlığını sürdürme süresinin gelecekteki yaşam beklentisi hakkında bilgi sağlaması üzerinden açıklansa da bu ilişkinin bilimsel olarak değerlendirilmesi daha kapsamlı bir yaklaşım gerektirmektedir. Nitekim aynı yaşta bulunan varlıkların sonlanma riskleri, bireysel özelliklere ve içinde bulundukları koşullara bağlı olarak farklılaşabilmektedir. Sağkalım literatüründe bu durum, risk heterojenliği çerçevesinde ele alınmaktadır (Vaupel, Manton ve Stallard, 1979). Ayrıca yalnızca belirli bir tarihte varlığını sürdüren uygulamaların incelenmesi, daha önce sona ermiş uygulamaların araştırma kapsamı dışında kalmasına yol açabilmektedir. Bu tür bir örneklem seçimi, uzun süre varlığını sürdüren birimlerin örneklemde daha fazla temsil edilmesine ve sonuçların yanlı biçimde değerlendirilmesine neden olabilmektedir (Rabhi ve Asgharian, 2021). Dolayısıyla Lindy Etkisi kapsamında gözlenen ilişkilerin yorumlanmasında, incelenen varlıkların özelliklerinin yanı sıra örneklem seçim sürecinin ve gözlem koşullarının dikkate alınması önem taşımaktadır.</p>
  </sec>
  <sec>
   <title><bold>Örgütsel Rutinlerin Çifte Yönü: İstikrar ve Yeniden Üretim</bold></title>
   <p>Örgütsel rutinler sağlık hizmetlerinin görünmez altyapısını oluşturmaktadır. Hasta kabulü, sevk, vardiya değişimi, malzeme temini, ilaç uygulama güvenliği ve taburculuk koordinasyonu gibi süreçler tekrarlandıkça kurum içi beklentiler netleşmektedir. Böylece hata olasılığını azaltan bilgi birikimi, rol açıklığı ve karşılıklı uyum gelişebilmektedir. Bununla birlikte, rutinin düzenli biçimde tekrarlanması onun değişmez olduğu anlamına gelmemektedir. Açık sistemlerin doğası gereği rutinlerin değişen koşullara uyarlanması gerekebilmektedir. Feldman (2000), rutinlerin katılımcıların önceki uygulamaların sonuçlarını yorumlamasıyla değişebildiğini göstermiştir. Feldman ve Pentland (2003), örgütsel rutinlerin hem soyut kuralları hem de somut faaliyetleri içerdiğini ve tekrar yoluyla yalnızca sürekliliğin değil yenilenmenin de ortaya çıkabileceğini belirtmektedir. Sağlık kurumlarında bu ayrım özellikle önemlidir. Bir kontrol süreci adını ve hedefini yıllarca korurken personelin kullandığı araçlar, kayıt biçimleri veya kontrol sırası değişebilmektedir. Bu durumda devam eden şey tam olarak nedir? Lindy Etkisi’nin test edilebilmesi için bu sorunun açıkça cevaplanması gerekmektedir.</p>
   <p>Rutinlerin uzun ömürlü olması, kurum hafızasına ilişkin avantajlar yaratabilmektedir. Deneyimli personeller beklenmeyen sorunlarla karşılaştığında belirlenmiş bir prosedürün nerede esnetilebileceğini bilmektedir. Bu noktada tecrübe ve bilgi birikimi önemlidir. Ancak örgütsel deneyim aynı zamanda gerekçesi unutulmuş uygulamaların tekrarlanmasını da sağlayabilmekte ve yeniliğe kapalılığa da sebep olabilmektedir (Levitt ve March, 1988). Bu nedenle sürekliliği açıklayan her yorumda öğrenme mekanizması ile alışkanlığa bağlı tekrar birbirinden ayrılmalıdır. İkisinin dışarıdan gözlenen biçimi benzer olabilir, fakat yönetimsel açıdan aynı anlama gelmemektedir. Süreklilik değerlendirmesi yapılırken temel işlevin korunması ile biçimsel ayrıntının korunması ayrıştırılmalıdır. Örneğin hasta güvenliğini güvence altına alan iki aşamalı kontrol ilkesi korunurken kontrolün teknoloji aracılığıyla yürütülmesi değişebilmektedir. Yönetim açısından değerli olan, tarihsel biçimin aynen dondurulması değil güvenlik işlevinin korunmasıdır. Bu yaklaşım uzun ömürlülüğü değişime karşı bir direnç aracı olarak değil, kritik işlevin aktarılması sorunu olarak ele almaktadır.</p>
  </sec>
  <sec>
   <title><bold>Yol Bağımlılığı, Kurumsal Mantıklar ve Kalıcılığın Alternatif Açıklamaları</bold></title>
   <p>Yol bağımlılığı, geçmişteki kararların sonraki seçimleri hangi mekanizmalarla sınırlandırdığını incelemektedir. Pierson (2000), artan getirilerin belirli kurumsal yolları zaman içerisinde güçlendirebileceğini vurgulamaktadır. Sağlık kurumlarında bilgi sistemleri, bina tasarımı, uzmanlık dağılımı ve sözleşme ilişkileri bir kez oluşturulduğunda sonraki tercihler mevcut altyapının koşullarına bağlı olarak şekillenebilmektedir. Bir uygulamanın uzun süredir devam etmesi, yalnızca gelecekte de varlığını sürdüreceğine ilişkin istatistiksel bir örüntüyle değil, değiştirilmesini güçleştiren kurumsal bağımlılıklarla da açıklanabilmektedir. Kurumsal mantıklar yaklaşımı ise sağlık kuruluşlarında mesleki kalite, kamusal sorumluluk, verimlilik ve hasta odaklılık gibi farklı değerlerin bir arada bulunabileceğine işaret etmektedir. Mannion ve Exworthy (2017), sağlık hizmetlerinde standartlaşma ve kişiselleştirmenin birbiriyle rekabet eden kurumsal mantıkları temsil ettiğini belirtmektedir. Yazarlar, standartlaşmanın hizmet kalitesi ve hasta güvenliği açısından önemini kabul etmekle birlikte, katı biçimde uygulanan standartların hastaların bireysel gereksinimlerini ve sağlık çalışanlarının mesleki değerlendirmelerini sınırlandırabileceğine dikkat çekmektedir. Bununla birlikte, bu iki yaklaşımın birbirini tamamen dışlamadığını ve uygulamada farklı biçimlerde bir arada bulunabildiğini vurgulamaktadır. Ferlie (2017) ise kişiselleştirmenin standartlaşma karşısında güçlenen bir eğilim olduğunu kabul etmekle birlikte, bunun bağımsız bir kurumsal mantık olarak değerlendirilebilmesi için dayandığı toplumsal ve kurumsal temellerin daha açık biçimde tanımlanması gerektiğini savunmaktadır. Ayrıca mesleki, yönetsel ve hasta odaklı mantıkların birbirlerinin yerini almak zorunda olmadığını, sağlık hizmetlerinin günlük işleyişinde çatışma, uzlaşma veya birlikte var olma biçiminde karşılık bulabileceğini belirtmektedir. Bu değerlendirmeler, sağlık kurumlarında köklü bir uygulamanın sürekliliğinin tek bir gerekçeye indirgenemeyeceğini, farklı aktörlerin aynı uygulamayı farklı değerler ve kurumsal beklentiler doğrultusunda destekleyebileceğini düşündürmektedir.</p>
   <p>Kurumsal mantık açısından Roth (2025), bütünleşik bakım alanındaki araştırmaları sistematik olarak inceleyerek sağlık hizmetlerinde yönetsel, mesleki, hasta odaklı, piyasa ve devlet faktörlerinin bir arada bulunduğunu belirtmiştir. Roth (2025), bu mantıkların farklı öncelikler doğrultusunda çatışabildiğini veya birbirini tamamlayabildiğini belirterek bütünleşik bakımın başarısının yalnızca teknik ve yapısal düzenlemelere değil, aynı zamanda farklı kurumsal beklentiler arasında denge kurulmasına da bağlı olduğunu vurgulamaktadır. Bu değerlendirme, Lindy Etkisi açısından sağlık hizmetlerindeki sürekliliğin yorumlanmasında önem taşımaktadır. Uzun ömürlü bir hizmet modeli, mesleki meşruiyet sayesinde varlığını sürdürebilirken finansman koşullarının, yetki ilişkilerinin veya hasta tercihlerinin değişmesiyle farklı seçilim baskılarıyla karşılaşabilmektedir. Dolayısıyla bir uygulamanın geçmişte uzun süre varlığını korumuş olması, onu destekleyen kurumsal koşulların gelecekte de değişmeden devam edeceğini garanti etmemektedir. Bu çerçevede Lindy Etkisi, yol bağımlılığı ve kurumsal mantıklar yaklaşımı birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Lindy Etkisi, belirli varsayımlar altında bir uygulamanın geçmişteki varlık süresi ile beklenen kalan ömrü arasındaki istatistiksel ilişkiye odaklanırken yol bağımlılığı, geçmiş kararların sonraki seçenekleri hangi mekanizmalarla sınırlandırdığını açıklamaktadır. Kurumsal mantıklar yaklaşımı ise uygulamaların farklı değerler, öncelikler ve meşruiyet beklentileri doğrultusunda nasıl sürdürüldüğünü veya değişime uğradığını anlamaya yardımcı olmaktadır. Bu nedenle sağlık hizmetlerinde kurumsal sürekliliğin açıklanabilmesi, söz konusu yaklaşımların birbirine indirgenmesinden ziyade her birinin yanıtlamaya çalıştığı sorunun ve sunduğu açıklama düzeyinin açık biçimde ayrıştırılmasını gerektirmektedir.</p>
  </sec>
  <sec>
   <title><bold>Sağlık Hizmetlerinde Sürdürülebilirlik: Devam Etmek mi, Uyum Sağlamak mı?</bold></title>
   <p>Sağlıkta uygulama bilimi, bir yeniliğin benimsenmesinin onun kalıcı biçimde kullanılmasını garanti etmediğini uzun süredir tartışmaktadır. Greenhalgh vd. (2004), sağlık hizmeti organizasyonlarında yeniliklerin yayılımını ve rutinleşmesini etkileyen çok düzeyli koşulları tanımlamıştır. Wiltsey Stirman vd. (2012) tarafından yapılan bir derleme ise sağlık programlarında sürdürülebilirliğin çok sayıda etmenle ilişkili olduğunu ve kavramın farklı biçimlerde tanımlandığını göstermektedir. Scheirer ve Dearing (2011), programların sürdürülebilirliğini değerlendirirken yalnızca faaliyetlerin sürmesini değil bu faaliyetlerin yararlı sonuç üretmesini de dikkate almayı önermektedir. Dehouche vd. (2023), Tayland’daki Siriraj Hastanesinin dört uzmanlık alanından elde edilen 46.364 elektronik sağlık kaydını incelemiştir. Araştırmada, yatışta geçen süre uzadıkça beklenen kalan yatış süresinin de artabildiği gösterilmiş ve bu örüntü Lindy Etkisi ile ilişkilendirilmiştir. Rehabilitasyon biriminde ise beklenen kalan süreyi gösteren fonksiyonun 20 günlük eşikten sonra artış eğilimine geçtiği belirlenmiştir. Bulgular, yatak kapasitesi ve kaynak planlamasında yalnızca ortalama yatış süresinin değil, uzun yatışların dağılımsal özelliklerinin de dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.</p>
   <p>Chambers vd. (2013) tarafından önerilen dinamik sürdürülebilirlik yaklaşımı, uygulamaların değişen koşullara uyum sağlayarak devam edebileceğini vurgulamaktadır. Örneğin, bir hastanede düzenli birimler arası koordinasyon toplantılarının sürdürülürken toplantı sıklığının, katılımcıların ve gündemin değişen hizmet gereksinimlerine göre yeniden düzenlenmesi, bir yönetsel pratiğin uyarlanarak devam etmesini somutlaştırabilmektedir. Sürdürülebilirliğin yalnızca uygulamanın devamıyla değil, elde edilen sonuçların korunmasıyla değerlendirilmesine Pronovost vd. (2010)tarafından yürütülen araştırma örnek verilebilir. Başlangıçtaki 103 yoğun bakım ünitesinin 90’ının sürdürülebilirlik izlemesine katıldığı çalışmada, kateterle ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonlarının ortalama hızı başlangıçta 1.000 kateter günü başına 7,7 iken uygulama sonrasındaki 16-18. aylarda 1,3’e, 34-36. aylarda ise 1,1’e düşmüştür. Bu bulgu, uygulamanın devamlılığına ilişkin değerlendirmenin ölçülebilir hizmet sonuçlarıyla desteklenebileceğini göstermektedir. Dolayısıyla, sağlık hizmetlerinde sürekliliği yalnızca eski durumun aynen korunması şeklinde anlamanın neden yetersiz olduğu bu çalışmalarla da açıklanabilmektedir.</p>
   <p>Lennox vd. (2018) sağlık hizmetlerinde sürdürülebilirliğin yalnızca program faaliyetlerinin devamından ibaret olmadığını, sağlık yararlarının korunması, kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ve değişen koşullara uyum sağlanması gibi farklı boyutları içerdiğini ortaya koymuştur. Braithwaite vd. (2020) ise sürdürülebilirliğin tanımlanmasında, ölçülmesinde ve değerlendirme zamanlarında önemli farklılıklar bulunduğunu belirleyerek ortak ve açık değerlendirme ölçütlerinin gerekliliğini vurgulamıştır. Bu bulgular, Lindy Etkisi açısından uzun ömürlülük ile sürdürülebilirliğin birbirinden ayrılması gerektiğine işaret etmektedir. Bir uygulamanın uzun süre varlığını koruması, yararlı olduğunu veya değişen koşullara uyum sağlayabildiğini tek başına göstermemektedir. Örneğin, yıllardır kullanılan bir nöbet planlama yönteminin sürdürülmesi, hizmetin kesintisiz yürütülmesine katkısından kaynaklanabileceği gibi hasta yoğunluğu ve personel gereksinimleri değişmesine rağmen yerleşik alışkanlıkların korunmasının sonucu da olabilir. Bu nedenle sağlık hizmetlerinde geçmişteki varlık süresi ile gelecekteki süreklilik arasındaki ilişki değerlendirilirken uygulamanın sağladığı yararlar, değişen gereksinimlere uyumu ve varlığını sürdürmesini etkileyen kurumsal koşullar birlikte dikkate alınmalıdır.</p>
  </sec>
  <sec>
   <title><bold>Sağlık Teknolojilerinde Eski ile Yeninin Karşılaşması</bold></title>
   <p>Dijital sağlık uygulamaları Lindy Etkisi’nin kolayca yanlış yorumlanabileceği bir örnek alan sunmaktadır. Uzun süredir kullanılan bir bilgi sistemi, personelin alışkanlıkları, geçmiş kayıtlarla uyumluluk ve işletimsel güvenilirlik nedeniyle devam edebilir. Buna karşın aynı sistemin devamı, yatırım maliyetleri ve alternatif sistemlere geçişte yaşanacak kesinti riskiyle de ilişkili olabilir. Kullanım süresinden hareketle teknolojinin klinik açıdan en iyi seçenek olduğu söylenememektedir. Greenhalgh vd. (2017) tarafından geliştirilen NASSS çerçevesi, sağlık teknolojilerinin benimsenmemesi, terk edilmesi, ölçeklenmesi, yayılması ve sürdürülebilirliğini hastalık, teknoloji, değer önerisi, kullanıcılar, örgüt, geniş bağlam ve zaman içindeki uyarlama başlıkları üzerinden değerlendirmektedir. Bu yaklaşım, teknolojik kalıcılığı tek bir özelliğe indirgemek yerine birbiriyle etkileşen koşulların sonucu olarak okumayı sağlamaktadır.</p>
   <p>Teknolojilerde başlangıç noktasının belirlenmesi ayrıca önem taşımaktadır. Bir hastane bilgi sisteminin yazılım markası aynı kalabilmekte fakat arayüzü, veri yapısı ve klinik karar desteği yıllar içinde bütünüyle değişebilmektedir. Bu durumda sistemin yaşı ile mevcut teknolojinin yaşı aynı kabul edilememektedir. Lindy testinde yanlış tanımlanan başlangıç tarihi, gözlenen ilişkiyi bozabilmektedir. Aynı sorun e-reçete, uzaktan izlem ve randevu yönetimi gibi farklı teknolojiler için de geçerlidir. Sağlık yöneticisinin görevi teknolojik yeniliği koşulsuz benimsemek ya da eski teknolojiyi korumak değildir. Kararın dayanağı güvenlik, birlikte çalışabilirlik, erişilebilirlik, kullanıcı deneyimi, mahremiyet, bakım kalitesi ve toplam sahip olma maliyetidir. Geçmişteki kullanım süresi bu ölçütlerin hiçbirinin yerine geçmemekle birlikte, en fazla geçiş riskini ve kurumun öğrenme birikimini anlamada ek bir değişken olarak ele alınabilmektedir.</p>
  </sec>
  <sec>
   <title><bold>Uzun Ömürlülüğün Sınırı: Tıbbi Tersine Dönüş ve Düşük Değerli Bakım</bold></title>
   <p>Lindy Etkisi’ne yönelik en güçlü itiraz, sağlık hizmetlerinde kalıcılığın bazen bilimsel kanıtlarla çelişebilmesidir. Prasad vd. (2013), yerleşik tıbbi uygulamaların daha sonraki araştırmalar sonucunda beklenen net yararı göstermediği durumları tıbbi tersine dönüş kapsamında değerlendirmiştir. Prasad vd. (2013), 2001-2010 yılları arasında New England Journal of Medicine’da yayımlanan 2.044 özgün araştırmayı incelemiştir. Yerleşik uygulamaları değerlendiren 363 çalışmanın 146’sı (%40,2) tıbbi tersine dönüş olarak sınıflandırılırken 138’i (%38,0) mevcut uygulamayı desteklemiştir. Bu çalışma, yaygın kabul görmüş bir uygulamanın sonraki güçlü kanıtlar ışığında yeniden değerlendirilmesinin önemini göstermektedir. Brownlee vd. (2017), tıbbi hizmetlerin gereğinden fazla kullanılmasının farklı sağlık sistemlerinde önemli bir sorun olduğunu ortaya koymuştur. Niven vd. (2015), düşük değerli klinik uygulamaların terk edilmesinin neden güç olduğunu inceleyerek benimsemenin tersine çevrilmesinin kendine özgü yönlerini tartışmıştır. Norton ve Chambers (2020) da uygun olmayan müdahaleleri sistemden çıkarmanın zararları azaltma ve kaynak kullanımını iyileştirme açısından gerekli olduğunu belirtmektedir. Dolayısıyla literatürün Lindy Etkisi açısından anlamı şudur: Uzun süre hayatta kalan uygulamalar arasına yararlı olanlar kadar yerleşik çıkarlar, kurumsal alışkanlıklar ve eksik kanıtlar sayesinde devam edenler de girebilmektedir. Böyle bir örneklemde geçmiş süre ile sonraki süre arasında istatistiksel ilişki bulunması, söz konusu uygulamaların hastalara yararlı olduğunu göstermeyecektir. Süreklilik ile haklılık arasında kategorik fark vardır. Öte yandan düşük değerli bakım tartışmaları da bütün geleneksel uygulamaların mutlaka terk edilmesini gerektirmemektedir. Cerrahi güvenlik kontrol listelerine ilişkin Haynes vd. (2009) tarafından gerçekleştirilen çalışma, sistematik bir bakım sürecinin hasta sonuçlarıyla ilişkisinin doğrudan araştırılabileceğini göstermektedir. Bir uygulamanın benimsenmesi ya da sürdürülmesi konusunda belirleyici olan unsur eskiliği değil, ilgili koşullarda ortaya koyduğu güvenilir sonuçlardır. Yönetsel süreçlerde de benzer biçimde, uzun süredir kullanılan çok aşamalı bir satın alma onay prosedürü, yalnızca yerleşik olmasıyla değil, aynı zamanda hesap verebilirliğe katkısı, işlem süresi ve malzeme temininde yol açabileceği gecikmeler birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır. Bu nedenle yönetimsel değerlendirmede “eskidir, öyleyse doğrudur; yenidir, öyleyse daha iyidir” şeklindeki ikili yanılgıdan kaçınılmalıdır. Her iki yargı da eldeki kanıtı inceleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaktadır. Sağlık hizmetlerinde ihtiyat, zamana koşulsuz saygı olarak değil, kanıtın niteliğini ve değişimin bedelini aynı anda değerlendirebilme yetkinliğini belirtmelidir.</p>
  </sec>
  <sec>
   <title><bold>Tartışma ve Sonuç</bold></title>
   <p>Çalışma kapsamında incelenen literatür, sağlık hizmetlerinde uzun ömürlülüğün üç temel soru üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. İlk soru, bir uygulamanın ne kadar daha devam edebileceğine; ikinci soru, sürekliliği sağlayan örgütsel, mesleki ve ekonomik mekanizmalara; üçüncü soru ise uygulamanın sağladığı yararlar bakımından sürdürülmesinin gerekli olup olmadığına ilişkindir. Lindy Etkisi esas olarak ilk soruya odaklanırken diğer iki sorunun yanıtlanması farklı kuramsal yaklaşımları gerektirmektedir. Nitekim Benzer vd. (2017)örgütsel yapıların değişime hazırlığı meşruiyet, değişim gereksiniminin algılanması ve kaynak tahsisi gibi mekanizmalar üzerinden etkileyebileceğini ileri sürmektedir. Hawe vd. (2009) ise sağlık müdahalelerinin uygulandıkları sistemin ilişkileri ve dinamiklerinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini vurgulamaktadır. Bu yaklaşımlar, sağlık hizmetlerinde sürekliliğin yalnızca geçmişteki varlık süresine değil, uygulamaları destekleyen örgütsel koşullara ve değişen çevresel dinamiklere bağlı olarak da değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.</p>
   <p>Bir uygulamanın gelecekte de devam etme olasılığının yüksek olması, sürdürülmesinin gerekli veya yararlı olduğu anlamına gelmemektedir. Proctor vd. (2011) sağlık müdahalelerinin değerlendirilmesinde uygulama sonuçları, hizmet sonuçları ve hasta sonuçlarının birbirinden ayrılması gerektiğini vurgulayarak bir uygulamanın benimsenmesi, uygulanabilirliği ve sürdürülebilirliğinin klinik etkililiğinden farklı boyutlar olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, Lindy Etkisi kapsamında öngörülen sürekliliğin uygulamanın değeriyle eş tutulamayacağını göstermektedir. Bununla birlikte Lindy Etkisi'nin sağlık hizmetlerinde geçerliliğinin değerlendirilebilmesi için benzer özelliklere sahip uygulamaların başlangıç ve sonlanma zamanlarına dayanan ampirik araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Bu araştırmalarda yalnızca günümüzde varlığını sürdüren uygulamaların incelenmesi seçilim yanlılığına neden olabileceğinden, sona ermiş uygulamaların da değerlendirmeye alınması önemlidir. Ayrıca mevzuat, teknoloji, finansman ve hasta gereksinimlerindeki değişimler uygulamaların sürekliliğini etkileyebileceği için elde edilen sonuçların farklı sağlık sistemlerine ve dönemlere genellenmesinde dikkatli olunmalıdır. Lindy Etkisi'nin sağlık hizmetlerinde araştırılabilmesi için öncelikle hangi uygulamanın ve hangi süreklilik biçiminin incelendiği açıkça tanımlanmalıdır. Klinik tedaviler, örgütsel süreçler, hastane yönetim modelleri, dijital sistemler ve sağlık politikaları farklı değişim dinamiklerine sahip olduğundan aynı ölçütlerle değerlendirilmemelidir. Ayrıca bir uygulamanın adının korunması, başlangıçtaki işlevinin veya uygulama biçiminin değişmeden sürdüğü anlamına gelmemektedir. Bu nedenle uygulamaların başlangıç ve sonlanma zamanlarının belirlenmesi kadar geçirdikleri değişimlerin de dikkate alınması önemlidir.</p>
   <p>Bilgi düzeyinde Lindy Etkisi, yaş ve gelecekteki süre arasında olası bir bağı hatırlatmaktadır. Yönetimsel bilgelik düzeyinde ise asıl önemli olan, hangi sürekliliğin korunmaya, hangisinin değiştirilerek yaşatılmaya ve hangisinin sonlandırılmaya değer olduğunu ayırt etmektir. Bu ayrım, yeniliğe karşı temkinli olmayı değişime dirençle karıştırmayan bir bakış gerektirmektedir. Kalıcı olanı anlamak ile kalıcı olanın bütün ayrıntılarını korumak aynı anlamı taşımamaktadır. Örneğin bir hastanenin hasta devir teslimindeki güvenlik kontrolünü uzun yıllardır kullanması, çalışanlar için anlaşılır bir ortak dil oluşturmuş olabilir. Yönetsel açıdan korunması gereken esas özellik, kontrolün belirli bir kâğıt form üzerinde yapılması değil kritik bilginin güvenilir biçimde aktarılmasıdır. Elektronik iş akışı aynı işlevi daha güvenli biçimde yerine getirebiliyorsa biçimin değişmesi, değerli bir sürekliliğin kaybı değil onun gelişmesidir. </p>
   <p>Sağlık kurumlarının öğrenme kapasitesi, yerleşik uygulamaların korunması ile yeniliklerin benimsenmesini birbirini dışlayan seçenekler olmaktan çıkarabilmektedir. Damschroder vd. (2009) geliştirdikleri uygulama araştırmaları çerçevesinde müdahalenin özelliklerinin yanı sıra örgütsel yapı, kurum içi ve dışı koşullar, bireysel özellikler ve uygulama süreçlerinin başarı üzerindeki rolünü vurgulamıştır. Çerçevenin güncellenmiş sürümünde ise değişime ilişkin gereksinimlerin değerlendirilmesine ve uygulamaların bağlama uyarlanmasına daha fazla önem verilmiştir (Damschroder, Reardon, Widerquist ve Lowery, 2022). Chambers vd. (2013) Dinamik Sürdürülebilirlik Çerçevesi ile sürdürülebilirliğin uygulamaların değişmeden korunmasına değil, sürekli öğrenme, uyarlama ve iyileştirme süreçlerine dayanabileceğini savunmuştur. Bu yaklaşımlar, sağlık yönetiminde kurumsal hafızanın korunması ile kanıta dayalı değişimin birlikte ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Dolayısıyla yönetsel kararlarda bir uygulamanın geçmişte ne kadar süredir devam ettiğinden çok klinik sonuçları, hasta deneyimi, maliyeti, eşitlik üzerindeki etkileri ve değişen gereksinimlere uygunluğu değerlendirilmelidir. Lindy Etkisi kapsamında uzun ömürlülük, bu değerlendirmede uygulamanın gelecekteki sürekliliğine ilişkin sınırlı bir öngörü sağlayabilmektedir ancak uygulamanın sürdürülmesi gerektiğine ilişkin tek başına yeterli bir gerekçe oluşturmamaktadır.</p>
   <p><bold>Tablo 2. </bold>Sağlık yöneticileri için eleştirel değerlendirme matrisi</p>
   <table-wrap>
    <table>
     <tr>
      <td><bold>Değerlendirme sorusu</bold></td>
      <td><bold>Önerilen kanıt</bold></td>
      <td><bold>Karar bakımından anlamı</bold></td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Uygulama ne kadar süredir kullanılıyor?</td>
      <td>Başlangıç tarihi; değişiklik geçmişi</td>
      <td>Bağlamsal süre bilgisi</td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Neden sürüyor?</td>
      <td>Kurum içi süreç analizi; finansman; normlar</td>
      <td>Kalıcılık mekanizması</td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Hasta için net yararı var mı?</td>
      <td>Güncel karşılaştırmalı klinik kanıt</td>
      <td>Sürdürme kararının temel ölçütü</td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Hangi koşullarda değişebilir?</td>
      <td>Uyarlama, teknoloji ve risk değerlendirmesi</td>
      <td>Dönüşüm seçenekleri</td>
     </tr>
     <tr>
      <td>Devam etmenin fırsat maliyeti nedir?</td>
      <td>Ekonomik değerlendirme; eşitlik göstergeleri</td>
      <td>Kaynak tahsisi ve etik gerekçelendirme</td>
     </tr>
    </table>
   </table-wrap>
   <p>Sağlık yönetimi açısından bir uygulamanın uzun süre devam etmesi, yönetsel başarının veya uygulamanın sürdürülmesi gerektiğinin tek başına göstergesi değildir. Hasta güvenliği, klinik yarar, eşitlik ve kaynakların etkin kullanımı gibi ölçütler, uygulamaların geçmişteki varlık süresinden bağımsız olarak değerlendirilmelidir. Bu çerçevede Tablo 2'de sağlık yöneticilerinin yerleşik uygulamalara ilişkin kararlarında dikkate alabilecekleri temel sorular, bu soruları yanıtlamak için kullanılabilecek kanıtlar ve elde edilen bilgilerin karar süreçleri açısından taşıdığı anlam özetlenmiştir.</p>
   <p>Bu çalışma, Lindy Etkisi'nin sağlık hizmetleri bağlamında kuramsal olarak değerlendirilmesine dayandığından bazı sınırlılıklar içermektedir. Öncelikle, Lindy Etkisi ile sağlık hizmetleri arasındaki ilişkiyi doğrudan inceleyen akademik çalışmaların sınırlı olması, konuya ilişkin bulguların karşılaştırılmasını ve kapsamlı bir kuramsal sentez oluşturulmasını güçleştirmiştir. Bu nedenle çalışma, Lindy Etkisi'nin yanı sıra örgütsel rutinler, yol bağımlılığı, kurumsal mantıklar ve sürdürülebilirlik gibi ilişkili kavramlara yönelik literatürden yararlanılarak oluşturulan kavramsal değerlendirmelerle sınırlıdır. Ayrıca araştırma, sistematik bir literatür taraması niteliği taşımadığından ilgili alandaki tüm yayınları kapsama iddiası bulunmamaktadır. Çalışmanın bir diğer sınırlılığı, Lindy Etkisi'nin sağlık hizmetlerindeki geçerliliğini sınamaya yönelik ampirik verilerin ve istatistiksel analizlerin bulunmamasıdır. Bununla birlikte sağlık hizmetlerinden ele alınan örneklerin farklı örgütsel ve işlevsel özellikler taşıması, uzun ömürlülüğün ortak ölçütler üzerinden karşılaştırılmasını sınırlandırmaktadır. Dolayısıyla çalışmada ulaşılan değerlendirmeler, Lindy Etkisi'nin sağlık hizmetlerinde geçerli olduğunu ortaya koyan ampirik bulgular olarak değil, kavramın sağlık hizmetleri ve yönetimi açısından açıklayıcı potansiyelini ve uygulama sınırlarını tartışan kuramsal çıkarımlar olarak değerlendirilmelidir.</p>
   <p>Lindy Etkisi, geçmişte uzun süre varlığını koruyan bazı olguların gelecekteki yaşam sürelerine ilişkin öngörü sağlayabileceğini ileri süren olasılıksal bir yaklaşımdır. Bu çalışmada Lindy Etkisi, sağlık hizmetlerinin yönetimi açısından ele alınmış ve kavramın kurumsal sürekliliği anlamadaki potansiyeli ile kullanım sınırları değerlendirilmiştir. Yapılan kavramsal inceleme, sağlık hizmetlerinde bir uygulamanın uzun süredir kullanılıyor olmasının klinik etkililiğini, güncelliğini veya sürdürülmesi gerektiğini tek başına göstermediğine işaret etmektedir. Uygulamaların sürekliliği, sağladıkları yararların yanı sıra örgütsel öğrenme, kurumsal alışkanlıklar, ekonomik bağımlılıklar ve değişen çevresel koşullar çerçevesinde değerlendirilmelidir.</p>
   <p>Sağlık yönetimi açısından Lindy Etkisi'nin temel katkısı, yerleşik uygulamaların sürekliliğini sorgulamaya yönelik tamamlayıcı bir bakış açısı sunmasıdır. Bu doğrultuda sağlık yöneticilerinin kararlarında uygulamaların geçmişteki kullanım sürelerinden ziyade güncel bilimsel kanıtları, hasta güvenliğini, hizmet kalitesini, eşitliği ve kaynakların etkin kullanımını esas almaları önem taşımaktadır. Gelecekte yapılacak boylamsal araştırmalarla benzer özelliklere sahip sağlık uygulamalarının yaşam sürelerinin incelenmesi, Lindy Etkisi'nin sağlık hizmetlerinde gözlenip gözlenmediğinin ve hangi koşullarda ortaya çıkabileceğinin belirlenmesine katkı sağlayabilir. Bununla birlikte ampirik kanıtlar elde edilinceye kadar Lindy Etkisi'nin sağlık hizmetlerinde geçerliliği kanıtlanmış bir ilke olarak değil, kurumsal sürekliliğin anlaşılmasına yönelik sınanabilir bir kuramsal yaklaşım olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.</p>
  </sec>
 </body>
 <back>
  <notes>
   <title>Araştırma ve Yayın Etiği Beyanı</title>
   <p>Bu çalışmada araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuş; COPE (Committee on Publication Ethics) tarafından belirlenen standartlar gözetilmiştir.</p>
  </notes>
  <notes>
   <title>Etik Kurul Beyanı</title>
   <p>Bu çalışma insan veya hayvan denek kullanımını içermediğinden ve teorik bir derleme niteliğinde olduğundan etik kurul izni gerektirmemektedir.</p>
  </notes>
  <notes>
   <title>Yazar Katkı Beyanı</title>
   <p>Çalışmanın tamamı yazar tarafından gerçekleştirilmiştir.</p>
  </notes>
  <notes>
   <title>Çıkar Çatışması Beyanı</title>
   <p>Yazar, bu çalışmayla ilgili herhangi bir kişi ya da kuruluşla çıkar çatışması bulunmadığını beyan etmektedir.</p>
  </notes>
  <notes>
   <title>Destek ve Finansman Beyanı</title>
   <p>Bu çalışma herhangi bir kurum ya da kuruluştan destek almamıştır.</p>
  </notes>
  <notes>
   <title>Yapay Zekâ Kullanım Beyanı</title>
   <p>Bu çalışmanın hazırlanmasında üretken yapay zekâ araçları kullanılmamıştır.</p>
  </notes>
  <ref-list>
   <title>Kaynakça</title>
   <ref id="r1">
    <mixed-citation>Andersen, P. K., Pohar Perme, M., Van Houwelingen, H. C., Cook, R. J., Joly, P., Martinussen, T., … Therneau, T. M. (2021). Analysis of time‐to‐event for observational studies: Guidance to the use of intensity models. Statistics in Medicine, 40(1), 185-211. doi:10.1002/sim.8757</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r2">
    <mixed-citation>Benzer, J. K., Charns, M. P., Hamdan, S. ve Afable, M. (2017). The role of organizational structure in readiness for change: A conceptual integration. Health Services Management Research, 30(1), 34-46. doi:10.1177/0951484816682396</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r3">
    <mixed-citation>Binnemans, K. ve Jones, P. T. (2025). Lindy Effect in Hydrometallurgy. Journal of Sustainable Metallurgy, 11(3), 2157-2174. doi:10.1007/s40831-025-01119-x</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r4">
    <mixed-citation>Braithwaite, J., Churruca, K., Long, J. C., Ellis, L. A. ve Herkes, J. (2018). When complexity science meets implementation science: A theoretical and empirical analysis of systems change. BMC Medicine, 16(1), 63. doi:10.1186/s12916-018-1057-z</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r5">
    <mixed-citation>Braithwaite, J., Ludlow, K., Testa, L., Herkes, J., Augustsson, H., Lamprell, G., … Zurynski, Y. (2020). Built to last? The sustainability of healthcare system improvements, programmes and interventions: a systematic integrative review. BMJ Open, 10(6), e036453. doi:10.1136/bmjopen-2019-036453</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r6">
    <mixed-citation>Brownlee, S., Chalkidou, K., Doust, J., Elshaug, A. G., Glasziou, P., Heath, I., … Korenstein, D. (2017). Evidence for overuse of medical services around the world. The Lancet, 390(10090), 156-168. doi:10.1016/S0140-6736(16)32585-5</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r7">
    <mixed-citation>Chambers, D. A., Glasgow, R. E. ve Stange, K. C. (2013). The dynamic sustainability framework: Addressing the paradox of sustainment amid ongoing change. Implementation Science, 8(1), 117. doi:10.1186/1748-5908-8-117</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r8">
    <mixed-citation>Damschroder, L. J., Aron, D. C., Keith, R. E., Kirsh, S. R., Alexander, J. A. ve Lowery, J. C. (2009). Fostering implementation of health services research findings into practice: A consolidated framework for advancing implementation science. Implementation Science, 4(1), 50. doi:10.1186/1748-5908-4-50</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r9">
    <mixed-citation>Damschroder, L. J., Reardon, C. M., Widerquist, M. A. O. ve Lowery, J. (2022). The updated Consolidated Framework for Implementation Research based on user feedback. Implementation Science, 17(1), 75. doi:10.1186/s13012-022-01245-0</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r10">
    <mixed-citation>Dehouche, N., Viravan, S., Santawat, U., Torsuwan, N., Taijan, S., Intharakosum, A. ve Sirivatanauksorn, Y. (2023). Hospital length of stay: A cross-specialty analysis and Beta-geometric model. PLOS ONE, 18(7), e0288239. doi:10.1371/journal.pone.0288239</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r11">
    <mixed-citation>Eliazar, I. (2017). Lindy’s Law. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 486, 797-805. doi:10.1016/j.physa.2017.05.077</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r12">
    <mixed-citation>Feldman, M. S. (2000). Organizational Routines as a Source of Continuous Change. Organization Science, 11(6), 611-629. doi:10.1287/orsc.11.6.611.12529</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r13">
    <mixed-citation>Feldman, M. S. ve Pentland, B. T. (2003). Reconceptualizing Organizational Routines as a Source of Flexibility and Change. Administrative Science Quarterly, 48(1), 94-118. doi:10.2307/3556620</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r14">
    <mixed-citation>Ferlie, E. (2017). Personalisation - An Emergent Institutional Logic in Healthcare? Comment on “(Re) Making the Procrustean Bed? Standardization and Customization as Competing Logics in Healthcare”. International Journal of Health Policy and Management, 7(1), 92-95. doi:10.15171/ijhpm.2017.71</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r15">
    <mixed-citation>Greenhalgh, T., Robert, G., Macfarlane, F., Bate, P. ve Kyriakidou, O. (2004). Diffusion of Innovations in Service Organizations: Systematic Review and Recommendations. The Milbank Quarterly, 82(4), 581-629. doi:10.1111/j.0887-378X.2004.00325.x</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r16">
    <mixed-citation>Greenhalgh, T., Wherton, J., Papoutsi, C., Lynch, J., Hughes, G., A’Court, C., … Shaw, S. (2017). Beyond Adoption: A New Framework for Theorizing and Evaluating Nonadoption, Abandonment, and Challenges to the Scale-Up, Spread, and Sustainability of Health and Care Technologies. Journal of Medical Internet Research, 19(11), e367. doi:10.2196/jmir.8775</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r17">
    <mixed-citation>Hawe, P., Shiell, A. ve Riley, T. (2009). Theorising Interventions as Events in Systems. American Journal of Community Psychology, 43(3-4), 267-276. doi:10.1007/s10464-009-9229-9</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r18">
    <mixed-citation>Haynes, A. B., Weiser, T. G., Berry, W. R., Lipsitz, S. R., Breizat, A.-H. S., Dellinger, E. P., … Gawande, A. A. (2009). A Surgical Safety Checklist to Reduce Morbidity and Mortality in a Global Population. New England Journal of Medicine, 360(5), 491-499. doi:10.1056/NEJMsa0810119</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r19">
    <mixed-citation>Jaakkola, E. (2020). Designing conceptual articles: Four approaches. AMS Review, 10(1-2), 18-26. doi:10.1007/s13162-020-00161-0</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r20">
    <mixed-citation>Lennox, L., Maher, L. ve Reed, J. (2018). Navigating the sustainability landscape: A systematic review of sustainability approaches in healthcare. Implementation Science, 13(1), 27. doi:10.1186/s13012-017-0707-4</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r21">
    <mixed-citation>Levitt, B. ve March, J. G. (1988). Organizational Learning. Annual Review of Sociology, 14(1), 319-338. doi:10.1146/annurev.so.14.080188.001535</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r22">
    <mixed-citation>Mannion, R. ve Exworthy, M. (2017). (Re) Making the Procrustean Bed? Standardization and Customization as Competing Logics in Healthcare. International Journal of Health Policy and Management, 6(6), 301-304. doi:10.15171/ijhpm.2017.35</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r23">
    <mixed-citation>Niven, D. J., Mrklas, K. J., Holodinsky, J. K., Straus, S. E., Hemmelgarn, B. R., Jeffs, L. P. ve Stelfox, H. T. (2015). Towards understanding the de-adoption of low-value clinical practices: A scoping review. BMC Medicine, 13(1), 255. doi:10.1186/s12916-015-0488-z</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r24">
    <mixed-citation>Norton, W. E. ve Chambers, D. A. (2020). Unpacking the complexities of de-implementing inappropriate health interventions. Implementation Science, 15(1), 2. doi:10.1186/s13012-019-0960-9</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r25">
    <mixed-citation>Ord, T. (2023). The Lindy Effect. arXiv. doi:10.48550/ARXIV.2308.09045</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r26">
    <mixed-citation>Pierson, P. (2000). Increasing Returns, Path Dependence, and the Study of Politics. American Political Science Review, 94(2), 251-267. doi:10.2307/2586011</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r27">
    <mixed-citation>Prasad, V., Vandross, A., Toomey, C., Cheung, M., Rho, J., Quinn, S., … Cifu, A. (2013). A Decade of Reversal: An Analysis of 146 Contradicted Medical Practices. Mayo Clinic Proceedings, 88(8), 790-798. doi:10.1016/j.mayocp.2013.05.012</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r28">
    <mixed-citation>Proctor, E., Silmere, H., Raghavan, R., Hovmand, P., Aarons, G., Bunger, A., … Hensley, M. (2011). Outcomes for Implementation Research: Conceptual Distinctions, Measurement Challenges, and Research Agenda. Administration and Policy in Mental Health and Mental Health Services Research, 38(2), 65-76. doi:10.1007/s10488-010-0319-7</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r29">
    <mixed-citation>Pronovost, P. J., Goeschel, C. A., Colantuoni, E., Watson, S., Lubomski, L. H., Berenholtz, S. M., … Needham, D. (2010). Sustaining reductions in catheter related bloodstream infections in Michigan intensive care units: Observational study. BMJ, 340, c309. doi:10.1136/bmj.c309</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r30">
    <mixed-citation>Rabhi, Y. ve Asgharian, M. (2021). A semiparametric regression model under biased sampling and random censoring: A local pseudo‐likelihood approach. Canadian Journal of Statistics, 49(3), 637-658. doi:10.1002/cjs.11580</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r31">
    <mixed-citation>Roth, M. (2025). Managing Institutional Diversity in Integrated Care: A Systematic Literature Review of Institutional Logics and Management Strategies. International Journal of Integrated Care, 25(1), 15. doi:10.5334/ijic.8587</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r32">
    <mixed-citation>Scheirer, M. A. ve Dearing, J. W. (2011). An Agenda for Research on the Sustainability of Public Health Programs. American Journal of Public Health, 101(11), 2059-2067. doi:10.2105/AJPH.2011.300193</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r33">
    <mixed-citation>Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. doi:10.1016/j.jbusres.2019.07.039</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r34">
    <mixed-citation>Vaupel, J. W., Manton, K. G. ve Stallard, E. (1979). The impact of heterogeneity in individual frailty on the dynamics of mortality. Demography, 16(3), 439-454. doi:10.2307/2061224</mixed-citation>
   </ref>
   <ref id="r35">
    <mixed-citation>Wiltsey Stirman, S., Kimberly, J., Cook, N., Calloway, A., Castro, F. ve Charns, M. (2012). The sustainability of new programs and innovations: A review of the empirical literature and recommendations for future research. Implementation Science, 7(1), 17. doi:10.1186/1748-5908-7-17</mixed-citation>
   </ref>
  </ref-list>
 </back>
</article>
